Kompost 7 min czytania

Kalkulator kompostu: stosunek C:N i wilgotność

Pryzma, która w kilka dni rozgrzewa się do 60 °C, to nie przypadek, tylko dobrze dobrana mieszanka. Kalkulator liczy stosunek węgla do azotu (C:N) i wilgotność Twojej pryzmy z tego, co naprawdę do niej wrzucasz — w wiadrach, taczkach albo kilogramach — i podpowiada, ile czego dodać, żeby kompostowanie na gorąco ruszyło.

Otwórz narzędzie w aplikacji →

Dlaczego stosunek C:N decyduje o kompoście

Mikroorganizmy rozkładające odpadki potrzebują węgla jako paliwa i azotu do budowy białek — mniej więcej 30 części węgla na 1 część azotu. Za dużo azotu (sama trawa, obornik kurzy) i pryzma śmierdzi amoniakiem, gubiąc azot do powietrza. Za dużo węgla (same liście, trociny, karton) i mikroby głodują — pryzma leży zimna miesiącami. Dla kompostowania na gorąco celuj w 25–35:1.

Dla każdego składnika liczymy suchą masę (masa × (1 − wilgotność)), a z niej ilość węgla i azotu. C:N pryzmy = cały węgiel ÷ cały azot. To nie jest średnia ze stosunków poszczególnych składników — mokra trawa i suche liście wnoszą zupełnie różne ilości suchej masy, dlatego „uśredniające” kalkulatory się mylą. Wiadra i taczki przeliczamy na kilogramy przez typową gęstość nasypową materiału.

Składnik	C:N	Woda
Skoszona trawa	19:1	77%
Obierki i resztki warzyw	17:1	85%
Fusy z kawy	20:1	60%
Obornik kurzy	7:1	70%
Obornik koński ze ściółką	30:1	70%
Suche liście	67:1	35%
Słoma	77:1	12%
Zrębki drzewne	~330:1	35%
Trociny	~420:1	30%
Karton	~560:1	8%

Wilgotność: jak wyciśnięta gąbka

Drugi warunek to woda: 50–60% masy pryzmy. Poniżej ok. 40% mikroby praktycznie stają, powyżej 65% woda wypiera powietrze i zamiast kompostu zaczyna się gnicie. Kalkulator liczy wilgotność całej mieszanki i podpowiada, ile litrów wody dolać albo ile suchych brązowych dosypać.

Test garści

Ściśnij mocno garść materiału z pryzmy. Jeśli puści najwyżej kilka kropel — jest idealnie. Jeśli cieknie strumieniem — za mokro, dosyp słomy lub kartonu. Jeśli się rozsypuje — podlej.

Jak ułożyć pryzmę na gorąco

Zbierz materiał na pryzmę min. ok. 1 × 1 × 1 m — mniejsza traci ciepło szybciej, niż je wytwarza.
Wpisz składniki do kalkulatora i popraw mieszankę, aż C:N i wilgotność będą w zielonym polu.
Układaj warstwy zielonych i brązowych albo od razu je wymieszaj; każdą warstwę zwilż.
Po 2–4 dniach środek powinien mieć 55–65 °C. Przerzucaj pryzmę, gdy temperatura spada poniżej ok. 45 °C — zwykle co 3–7 dni.
Po 6–8 tygodniach pryzma przestaje grzać — zostaw kompost na 1–2 miesiące do dojrzewania.

Gotowy kompost najlepiej rozłożyć tam, gdzie gleba tego potrzebuje — sprawdzisz to analizą gleby, a brakujące składniki uzupełnisz z kalkulatorem nawozów.

Najczęstsze pytania

Na starcie kompostowania na gorąco ok. 25–35:1, najlepiej ok. 30:1. Gotowy kompost ma już ok. 10–15:1, bo część węgla ucieka jako CO₂.

Zależy od wilgotności, ale na wagę trawa potrzebuje mniej więcej trzeciej części suchych liści, żeby zejść do 30:1 (10 kg trawy + 3,5 kg liści ≈ 30:1). Objętościowo to ok. 1,5 wiadra liści na wiadro trawy, ale żeby mieszanka nie była za mokra, potrzeba raczej 2–3 wiader. Kalkulator policzy oba warunki dla Twoich ilości.

Zapach amoniaku oznacza za dużo azotu (zielonych). Zapach zgnilizny — za mokro i za mało powietrza. W obu przypadkach pomaga dosypanie suchych brązowych (liście, słoma, karton) i przerzucenie pryzmy.

Najczęściej przez za dużo węgla (za mało zielonych), za suchą mieszankę albo za małą pryzmę — poniżej ok. 0,75 m³ ciepło ucieka szybciej, niż powstaje.

Tylko jeśli pryzma naprawdę utrzymuje 55 °C i więcej przez kilka dni, a materiał trafi do jej środka. Przy kompostowaniu na zimno lepiej ich nie dodawać.